„Spotkanie z Mistrzem” Architekt Jacek Lenart w krakowskim Oddziale SARP

Cykl wydarzeń „Spotkanie z Mistrzem” jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych na architektonicznej mapie Polski. Bohaterem ostatniego spotkania był szczeciński architekt Jacek Lenart.

„Spotkania z Mistrzem” odbywają się w krakowskim Oddziale SARP od 2013 roku. Zaproszeni goście mają pełną dowolność w doborze tematów. W ramach każdego z wydarzeń prócz wyjątkowych prelekcji odbywają się także dyskusje stanowiące niezwykłą okazję do poznania mistrzów, będące polem debaty i wymiany poglądów. W ramach cyklu prezentowana jest twórczość architektoniczna najwybitniejszych przedstawicieli polskiej architektury. Kluczem kwalifikacji mistrzów są w pierwszej kolejności laureaci Honorowej Nagrody SARP, jak również autorzy obiektów nominowanych do Nagrody Unii Europejskiej im. Miesa van der Rohe.
Bohater ostatniego „Spotkania”, szczeciński architekt Jacek Lenart, jest laureatem Honorowej Nagrody SARP 2019 – prestiżowego tytułu, przyznawanego od 1966 roku architektowi (bądź zespołowi architektonicznemu) za szczególny wkład w rozwój polskiej architektury.

Rewitalizacja dla współczesnych mieszkańców

Dziełem Jacka Lenarta jest rewitalizacja XIX-wiecznych kamienic w Szczecinie, którą zaczął się zajmować na początku lat 90. Stając przed zadaniem przystosowania starych kamienic do wymogów współczesnego życia, zmienił swoje podejście do pracy architekta. Przestał traktować historyczne obiekty wyłącznie w kategoriach konserwatorskich. Była to konfrontacja idei zapewnienia mieszkańcom komfortowych warunków z realną wartością historyczną czy artystyczną budynku. Podejmując się rewitalizacji historycznych obiektów i przystosowując je do współczesnych warunków życia, starał się pogodzić zachowanie cennych, unikalnych wartości obiektów z wymogami współczesnego życia. By przystosować XIX-wieczne kamienice do wymogów współczesnego życia, rewitalizacja wymagała poważnych zmian, wyburzenia oficyn i zapewnienia mieszkańcom dostępu do światła. Powstały również place zabaw i zielone podwórka. Zabytkowa tkanka z niewygodnej i niechcianej ikony stała się materią, którą można przekształcać, kreując nową wartość.
Potwierdzeniem słuszności podejścia do zadania rewitalizacji była dla Jacka Lenarta opinia znajomego dziecka, które mieszkało właśnie w kamienicy, którą odnawiał. Podczas podróży pociągiem z Warszawy do Szczecina, gdy znajomy, który mieszkał z rodziną w jednej z tych kamienic, poprosił go, aby zaopiekował się w trasie jego dziećmi. Wtedy 10-letnia dziewczynka spytała: „Proszę pana, ja wiem, że to pan zaprojektował nasz dom. Jak to jest, że pan wiedział o wszystkim, czego potrzebujemy?”. To była dla architekta najlepsza rzecz, jaką może usłyszeć. Bo największą satysfakcją dla architekta jest wdzięczność użytkownika za podniesienie komfortu życia, uprzedzenie jego potrzeb.

Współpraca zagraniczna

Jacek Lenart ma w swoim dorobku współpracę z renomowanymi zagranicznymi pracowniami architektonicznymi. Podczas prelekcji opowiadał m.in. o współpracy z Menis Arquitectos z Hiszpanii, podczas realizacji Centrum Koncertowo–Konferencyjne Jordanki w Toruniu, gdy wizje genialnego hiszpańskiego twórcy zderzały się z polską rzeczywistością i koniecznością dopilnowania codziennych detali, które są istotne w pracy polskiego architekta, który znając polską rzeczywistość, mając w dorobku wiele realizacji, chce w projekcie przewidzieć i narysować najmniejsze detale, zaplanować wszystko, przełożyć na pracę branżystów, polskie prawo czy klimat.

Przekonanie o słuszności decyzji

Jacek Lenart zapytany, dlaczego został architektem, stwierdził, że nie potrafi jednoznacznie odpowiedzieć na takie pytanie, konstatując, że aby wykonywać ten zawód, trzeba w pewnym sensie skazać się na samotność, i zbudować w sobie przekonanie o mocy podjętej decyzji, żeby nie zboczyć z obranej drogi. Architekt bierze odpowiedzialność za swoje decyzje i wdrożone rozwiązania, będąc projektantem życia społecznego, a nie tylko budowli. Zorganizowana przestrzeń wpływa na sposób działania i myślenia ludzi, przyciąga ludzi w dane miejsce, sprawia, że chcą tam mieszkać, spędzać czas. Architektura przenosi ludzi w nowy wymiar – nową przestrzeń, inną rzeczywistość, podnosi komfort życia. Stąd waga społecznej roli i odpowiedzialności architekta, który, projektując, powinien myśleć o użytkowniku i o konsekwencjach wdrożenia produktu. Powinien przewidzieć konsekwencje swoich działań.

Podkreślił, że architekt powinien kochać swoją pracę, stwierdzając, że obecnie praca w tym zawodzie jest znacznie trudniejsza niż na początku lat 90. Na barkach architekta jest znacznie więcej odpowiedzialności i obciążeń, dlatego poświęcenie się tej pracy wymaga kompletnego zauroczenia.


Najważniejsze projekty i realizacje Jacka Lenarta:

  • kwartał zabudowy XIX w. „turzyński”, rewitalizacja, Szczecin,
  • zabudowa kwartału staromiejskiego, Stargard Szczeciński,
  • Galeria Sztuki Współczesnej TRAFO w Szczecinie,
  • Nowa Filharmonia w Szczecinie, razem z Barozzi / Veiga (Hiszpania), laureat nagrody Miesa van der Rohe 2014,
  • Centrum Koncertowo–Konferencyjne Jordanki w Toruniu,
  • razem z Menis Arquitectos (Hiszpania), nominacja do nagrody Miesa van der Rohe 2017,
  • obiekty pofabryczne Stoewer i Polmo, rewitalizacja, Szczecin.

Jacek Lenart ukończył studia architektoniczne na Politechnice Szczecińskiej oraz studia podyplomowe na Politechnice Warszawskiej u profesor Haliny Skibniewskiej. Jest członkiem Stowarzyszenia Architektów Polskich od 1978, a od 2018 członkiem honorowym Bund Deutscher Architekten. Od 1984 jest sędzią konkursowym SARP, w latach 1997–2003 oraz 2012–2020 był Wiceprezesem SARP. Wielokrotnie był członkiem organów SARP oraz Izby Architektów RP. Był przedstawicielem Polski w organizacji EUROSAG oraz w Radzie Architektów Europy ACE. Pełnił również funkcję doradcy Rządu Rzeczypospolitej Polskiej w dziedzinie wzajemnego uznawania kwalifikacji w zawodzie architekta.

W latach 1977–1988 pracował w „Miastoprojekcie – Szczecin”. W latach 1981–1984 zajmował się pracą dydaktyczną na Politechnice Szczecińskiej. W latach 1989–1990 pełnił funkcję Architekta Miasta Szczecina. Współzałożyciel i główny projektant w pracowni architektonicznej „STUDIO A4” w Szczecinie, działającej od 1990 roku.